Przejdź do głównej treści
Czepiec tiulowy z <em>bandażami</em>, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Czepce noszone były przez mężatki. Najbardziej rozpowszechnione były tiulowe, haftowane ręcznie. Krój ich składał się z dużej główki i okalających twarz krez czyli nakrochmalonych, ułożonych koronek. Do czepca dołączone były spuszczone do tyłu wstążki tzw. <em>bandaże</em>, zdobione ręcznym haftem o wzorach geometrycznych i roślinnych. Na czepce zakładano chustki <em>salinówki.</em>

Czepiec tiulowy z bandażami, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Czepce noszone były przez mężatki. Najbardziej rozpowszechnione były tiulowe, haftowane ręcznie. Krój ich składał się z dużej główki i okalających twarz krez czyli nakrochmalonych, ułożonych koronek. Do czepca dołączone były spuszczone do tyłu wstążki tzw. bandaże, zdobione ręcznym haftem o wzorach geometrycznych i roślinnych. Na czepce zakładano chustki salinówki.

Półczepiec, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Podhorecki

Czepce zastępowano <em>półczepcami</em>. Zakrywały one tylko część głowy. Miały formę rozszerzającego się do środka paska (rodzaj owalu) i <em>bandaże,</em> wiązane pod brodą w kokardę. Zdobiły je krótkie obszycia z falbanki i duża, naszyta na czubku głowy, atłasowa kokarda oraz sztuczne kwiaty.

Półczepiec, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Podhorecki

Czepce zastępowano półczepcami. Zakrywały one tylko część głowy. Miały formę rozszerzającego się do środka paska (rodzaj owalu) i bandaże, wiązane pod brodą w kokardę. Zdobiły je krótkie obszycia z falbanki i duża, naszyta na czubku głowy, atłasowa kokarda oraz sztuczne kwiaty.

Chustka <em>salinówka</em> , Opoczyńskie, okres miedzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Wełniane chustki w kwiaty, kupowane na rynku lub jarmarku nazywano <em>salinówkami</em>.

Chustka salinówka , Opoczyńskie, okres miedzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Wełniane chustki w kwiaty, kupowane na rynku lub jarmarku nazywano salinówkami.

Chustka <em>salinówka</em> , Opoczyńskie, okres miedzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

<em>Salinówki</em> były ozdobione frędzlami, kwadratowe, najczęściej o wymiarach 75 x 75 cm.

Chustka salinówka , Opoczyńskie, okres miedzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Salinówki były ozdobione frędzlami, kwadratowe, najczęściej o wymiarach 75 x 75 cm.

Chustka haftowana ręcznie. Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Latem kobiety nosiły najczęściej chustki perkalowe. Szyto je z białego perkalowego płótna i ozdabiano płaskim kolorowym haftem, złożonym z motywów kwiatowych. Charakterystyczna dla tego regionu była kompozycja haftu na chustce: główny wzór mieścił się w jednym, widocznym rogu, a resztę powierzchni  ozdabiały drobne, rozrzucone kwiatki.

Chustka haftowana ręcznie. Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Latem kobiety nosiły najczęściej chustki perkalowe. Szyto je z białego perkalowego płótna i ozdabiano płaskim kolorowym haftem, złożonym z motywów kwiatowych. Charakterystyczna dla tego regionu była kompozycja haftu na chustce: główny wzór mieścił się w jednym, widocznym rogu, a resztę powierzchni ozdabiały drobne, rozrzucone kwiatki.

Sposób noszenia <em>grubych chustek</em>.  Archiwum Etnograficzne Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Zimą,  jako nakrycie wierzchnie, noszono kupowane na rynku chusty w kolorową kratę – tzw. <em>grube chustki</em>. Złożone po przekątnej zarzucano na głowę lub ramiona.

Sposób noszenia grubych chustek. Archiwum Etnograficzne Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Zimą, jako nakrycie wierzchnie, noszono kupowane na rynku chusty w kolorową kratę – tzw. grube chustki. Złożone po przekątnej zarzucano na głowę lub ramiona.

W stroju opoczyńskim z kołnierzykiem – <em>siatką.</em> Opoczyńskie, strój z okresu międzywojennego ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Do wełniaków zakładano lniane koszule samodziałowe, o kroju przyramkowym. W najstarszych koszulach haftowano przyramki i mankiety, w najnowszych haft rozmieszczano na całości rękawa w kompozycjach pasowych lub w rozrzuconych bukiecikach . Zmieniała się również technika haftowania. Początkowo był to haft liczony przeszywany i krzyżykowy w kolorach białym i czarnym lub pomarańczowo czarnym, później płaski wielobarwny. Haft miał motywy geometryczne i roślinne. Kołnierzyki wykańczano szydełkową koronką tzw. <em>siatką</em>.

W stroju opoczyńskim z kołnierzykiem – siatką. Opoczyńskie, strój z okresu międzywojennego ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Do wełniaków zakładano lniane koszule samodziałowe, o kroju przyramkowym. W najstarszych koszulach haftowano przyramki i mankiety, w najnowszych haft rozmieszczano na całości rękawa w kompozycjach pasowych lub w rozrzuconych bukiecikach . Zmieniała się również technika haftowania. Początkowo był to haft liczony przeszywany i krzyżykowy w kolorach białym i czarnym lub pomarańczowo czarnym, później płaski wielobarwny. Haft miał motywy geometryczne i roślinne. Kołnierzyki wykańczano szydełkową koronką tzw. siatką.

Koszula kobieca, opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, fot. E. Koprowski

Koszula kobieca, opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, fot. E. Koprowski

Wełniak według tzw. mody rzeczyckiej, raport tkaniny, Opoczyńskie, 1950 r. Archiwum Etnograficzne Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, rys. D. Wasiak

Pasiaste wełniaki nazywano kieckami. Był to rodzaj sukienki bez rękawów szytej z samodziałowej tkaniny wełnianej. Najstarsze miały tło ciemne, czarne lub modre, w późniejszym okresie pomarańczowe w drobne paseczki, często zestawione kontrastowo pod względem kolorystycznym. Z czasem powiększyła się ilość i szerokość paseczków w zestawach,  pozostając raczej w ciemnych i ciepłych kolorach.

Wełniak według tzw. mody rzeczyckiej, raport tkaniny, Opoczyńskie, 1950 r. Archiwum Etnograficzne Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, rys. D. Wasiak

Pasiaste wełniaki nazywano kieckami. Był to rodzaj sukienki bez rękawów szytej z samodziałowej tkaniny wełnianej. Najstarsze miały tło ciemne, czarne lub modre, w późniejszym okresie pomarańczowe w drobne paseczki, często zestawione kontrastowo pod względem kolorystycznym. Z czasem powiększyła się ilość i szerokość paseczków w zestawach, pozostając raczej w ciemnych i ciepłych kolorach.

Kiecka, opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, fot. E. Koprowski

Kiecka, opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, fot. E. Koprowski

Dziewczynki w strojach opoczyńskich, 1955 r., Archiwum Etnograficzne Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. K. Wecel

Długość kiecki sięgała kostek i dopiero w pierwszych latach XX w. ulegała skróceniu , a stanik zaczął być przyszywany. Kiecki ozdabiano naszytymi czarnymi aksamitnymi tasiemkami. Stanik zdobiono, zakładkami pionowo wzdłuż przodów na które naszywano czarne aksamitki.

Dziewczynki w strojach opoczyńskich, 1955 r., Archiwum Etnograficzne Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. K. Wecel

Długość kiecki sięgała kostek i dopiero w pierwszych latach XX w. ulegała skróceniu , a stanik zaczął być przyszywany. Kiecki ozdabiano naszytymi czarnymi aksamitnymi tasiemkami. Stanik zdobiono, zakładkami pionowo wzdłuż przodów na które naszywano czarne aksamitki.

Zapaska ozdobiona koronką szydełkową – <em>siatką</em>. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Zapaski do pasa wykonywane były z tkanin samodziałowych o pionowym, symetrycznym układzie pasków. Miały jasne tła, które jednocześnie harmonizowały z wełniakiem i odcinały się kolorystycznie od niego tak, ze były widoczne. Zdobiono je naszytymi aksamitkami, <em>tarsami</em>, a w pewnym okresie wykańczano dorabianymi <em>siatkami</em>, czyli wełnianą koronką wykonaną szydełkiem, dodatkowo ozdobioną przewlekanymi wstążeczkami.

Zapaska ozdobiona koronką szydełkową – siatką. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Zapaski do pasa wykonywane były z tkanin samodziałowych o pionowym, symetrycznym układzie pasków. Miały jasne tła, które jednocześnie harmonizowały z wełniakiem i odcinały się kolorystycznie od niego tak, ze były widoczne. Zdobiono je naszytymi aksamitkami, tarsami, a w pewnym okresie wykańczano dorabianymi siatkami, czyli wełnianą koronką wykonaną szydełkiem, dodatkowo ozdobioną przewlekanymi wstążeczkami.

Sposób noszenia zapaski naramiennej. Archiwum Etnograficzne Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Współcześnie można jeszcze spotkać w terenie<em> </em>zapaski <em>na odziew</em>, czyli na ramiona<em>. </em>Szyto je z wełnianych samodziałów w pasy rozmieszczone na czarnych lub pomarańczowych tłach. Zestawy paskowe są symetryczne, kontrastowe, kolorowe. Krój składa się z jednego płata tkaniny, przymarszczonego i wszytego w pasek. Tradycyjnie zawiązywano je krajkami na głowie lub ramionach.

Sposób noszenia zapaski naramiennej. Archiwum Etnograficzne Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Współcześnie można jeszcze spotkać w terenie zapaski na odziew, czyli na ramiona. Szyto je z wełnianych samodziałów w pasy rozmieszczone na czarnych lub pomarańczowych tłach. Zestawy paskowe są symetryczne, kontrastowe, kolorowe. Krój składa się z jednego płata tkaniny, przymarszczonego i wszytego w pasek. Tradycyjnie zawiązywano je krajkami na głowie lub ramionach.

Opocznianki ze Smardzewic,  Ziemia 1912 r., nr. 20, s.505, fot. St. Lencewicz

Tradycyjnie gorsety noszone były do kiecki do pasa, ale współcześnie zakładane są również na wełniak. Najstarsze gorsety były wełniane lub lniano-bawełniane. Samodziały z których je szyto miały splotowy wzór, tkano je na warsztatach czteronicielnicowych lub przetykano. Gorsety letnie miały wzór kostkowy, były białe, a wzdłuż przodów miały wetkane nici czerwone i czarne. Gorsety późniejsze szyto z aksamitu, jedwabiu i zdobiono barwnymi taśmami, kolorowym haftem koralikowym i płaskim.

Opocznianki ze Smardzewic, Ziemia 1912 r., nr. 20, s.505, fot. St. Lencewicz

Tradycyjnie gorsety noszone były do kiecki do pasa, ale współcześnie zakładane są również na wełniak. Najstarsze gorsety były wełniane lub lniano-bawełniane. Samodziały z których je szyto miały splotowy wzór, tkano je na warsztatach czteronicielnicowych lub przetykano. Gorsety letnie miały wzór kostkowy, były białe, a wzdłuż przodów miały wetkane nici czerwone i czarne. Gorsety późniejsze szyto z aksamitu, jedwabiu i zdobiono barwnymi taśmami, kolorowym haftem koralikowym i płaskim.

Kaftan, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

W chłodne dni kobiety nosiły krótkie kaftany do pasa. Szyto je z samodziałowych tkanin o splotowym wzorze w kolorach pomarańczowym i czarnym.

Kaftan, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

W chłodne dni kobiety nosiły krótkie kaftany do pasa. Szyto je z samodziałowych tkanin o splotowym wzorze w kolorach pomarańczowym i czarnym.

Kaftan – tył, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Kaftan – tył, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Naszycia z aksamitek na rękawie kaftana, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Kaftany opoczyńskie ozdabiano czarnymi aksamitkami podkreślającymi krój i zarys kobiecej sylwetki.

Naszycia z aksamitek na rękawie kaftana, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Kaftany opoczyńskie ozdabiano czarnymi aksamitkami podkreślającymi krój i zarys kobiecej sylwetki.

Sposób zapięcia kaftana, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Sposób zapięcia kaftana, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Kaftan zdobiony zaszyciami – <em>wodami</em> i koralikami, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Szyto również kaftany z tkanin fabrycznych, zdobione zaszyciami (tzw. <em>wodami</em>), naszyciami lub haftem koralikowym.

Kaftan zdobiony zaszyciami – wodami i koralikami, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Szyto również kaftany z tkanin fabrycznych, zdobione zaszyciami (tzw. wodami), naszyciami lub haftem koralikowym.

Haft koralikowy na rękawie kaftana, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Haft koralikowy na rękawie kaftana, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Kaftan, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Kaftan, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Zielona sukienka – rodzaj pelisy, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Etnograficznego i Archeologicznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

W XIX w. bogate gospodynie nosiły jako okrycie wierzchnie tzw. sukienki czyli rodzaj sukiennej ozdobnej pelisy podbitej barankiem.

Zielona sukienka – rodzaj pelisy, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Etnograficznego i Archeologicznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

W XIX w. bogate gospodynie nosiły jako okrycie wierzchnie tzw. sukienki czyli rodzaj sukiennej ozdobnej pelisy podbitej barankiem.

Sposób noszenia wierzchniego okrycia <em>angierki,</em> Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Etnograficznego i Archeologicznego w Łodzi. Dobór zabytków i aranżacja na modelu A. Woźniak, fot. Wł. Pohorecki

Dłużej niż sukienki noszono szyte  z samodziału <em>angierki</em> o drobnym wzorze na pomarańczowym tle w poprzeczne drobne paski lub układy kostkowe, watowane.

Sposób noszenia wierzchniego okrycia angierki, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Etnograficznego i Archeologicznego w Łodzi. Dobór zabytków i aranżacja na modelu A. Woźniak, fot. Wł. Pohorecki

Dłużej niż sukienki noszono szyte z samodziału angierki o drobnym wzorze na pomarańczowym tle w poprzeczne drobne paski lub układy kostkowe, watowane.

Trzewiki kobiece, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Etnograficznego i Archeologicznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Odświętnym obuwiem Opocznianek były sznurowane trzewiki z wysoką cholewką. Kolor tasiemek do sznurowania zależał od wieku kobiet: dla starszych były czarne, dla młodych różowe lub pąsowe.  Na co dzień powszechnie noszono drewniaki.

Trzewiki kobiece, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Etnograficznego i Archeologicznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Odświętnym obuwiem Opocznianek były sznurowane trzewiki z wysoką cholewką. Kolor tasiemek do sznurowania zależał od wieku kobiet: dla starszych były czarne, dla młodych różowe lub pąsowe. Na co dzień powszechnie noszono drewniaki.

Medaliki przywieszane do korali, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Etnograficznego i Archeologicznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Rodzaj biżuterii noszonej do stroju opoczyńskiego zależał od aktualnej mody. Najstarsze i najcenniejsze były korale prawdziwe, a następnie bursztyny, jednak gdy nastała moda na sztuczne świecidełka zaczęto je nosić powszechnie. Do korali przywieszano odpustowe medaliki i krzyżyki.

Medaliki przywieszane do korali, Opoczyńskie, okres międzywojenny. Ze zbiorów Muzeum Etnograficznego i Archeologicznego w Łodzi, fot. Wł. Pohorecki

Rodzaj biżuterii noszonej do stroju opoczyńskiego zależał od aktualnej mody. Najstarsze i najcenniejsze były korale prawdziwe, a następnie bursztyny, jednak gdy nastała moda na sztuczne świecidełka zaczęto je nosić powszechnie. Do korali przywieszano odpustowe medaliki i krzyżyki.

Ten serwis korzysta z cookies Polityka prywatności