Strój gospodarza z Dąbrówki Wielkopolskiej. Widoczne: czapka poznanionka, gors i sukmana ze zbiorów Muzeum Etnograficznego Oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu, dobór zabytków i aranżacja na modelu E. Sobiak, fot. A. Cieślawski
Czapka, tzw. maciejówka lub poznanionka, ze zbiorów prywatnych, fot. E. Piskorz-Branekova
Maciejówka albo inaczej poznanionka to okrągła czapka z granatowego lub (najczęściej) czarnego sukna z dużym, czarnym, lakierowanym daszkiem, oraz otokiem ozdobionym czarną, zazwyczaj rypsową wstążką, mocowaną po bokach ozdobnymi, metalowymi guzikami. Zamożniejsi zamiast wstążki mieli skórzane paski zapinane na metalową klamerkę. Czapki takie kupowano najczęściej w Poznaniu, stąd nazwa lokalna: poznanionka.
Fartuszek – podszyjnik męski, z wielobarwnym haftem krzyżykowym na suknie, ze zbiorów Muzeum Kultur Świata, Oddziału Muzeum Narodowego w Poznaniu, fot. A. Cieślawski
Koszule męskie w stroju dąbrowieckim miały krój poncho podłużnego. Odświętne szyto z białego, dobrego gatunkowo samodziału lnianego, na noszone zimą (szczególnie przez starszych mężczyzn) przeznaczano niekiedy białą flanelę. Koszula miała przy szyi niewielki, wykładany kołnierzyk o zaokrąglonych rogach, związywany wstążeczką i proste rękawy wszyte w mankiet o kształcie trapezu. Zwykle sięgała poniżej linii bioder, noszono ją wpuszczaną w spodnie.
Na koszulę, a pod okrycie wierzchnie zakładano podszyjnik albo inaczej fartuszek – prostokątny płat materiału z doszytym kołnierzykiem – stójką, zapinaną na karku. W zależności od pory roku, fartuszki szyte były z różnych materiałów: letnie z tkanin podszewkowych albo dzianiny bawełnianej, zimowe z rypsu wełnianego lub sukna. Podszywano je płótnem lub flanelą. Fartuszki zdobiły naszyte wstążeczki, taśmy pasmanteryjne i guziki lub koraliki albo różnobarwne hafty krzyżykowe. Młodzi nosili zwykle gorsy białe lub czerwone, starsi – niebieskie lub czarne.
Zwyczaje Wielkopolskie, mal. Kazimierz Jasnoch, Wydawca: Spółdzielnia „Starodruk” Kraków, pocztówka ze zbiorów prywatnych
Zwyczaje Wielkopolskie, mal. Kazimierz Jasnoch, Wydawca: Spółdzielnia „Starodruk” Kraków, pocztówka ze zbiorów prywatnych
Katanka sięgała do linii bioder, miała proste przody i rękawy bez mankietów. Niekiedy noszono też katanki bez rękawów. Plecy dopasowywano półkolistymi cięciami. Katanka nie miała kołnierzyka, a jedynie wykładane niewielkie klapki. Zapinana była na metalowe, ozdobne guziki, najczęściej dwurzędowo. Kawalerowie najczęściej nosili katanki z czerwonego sukna, żonaci i starsi z modrego lub ciemnofioletowego.
Stroje gospodarzy z Dąbrówki Wielkopolskiej – mężczyzna w sukmanie, ze zbiorów Muzeum Kultur Świata, Oddziału Muzeum Narodowego w Poznaniu, dobór zabytków i aranżacja na modelach E. Sobiak, fot. A. Cieślawski
Sukmany szyto na przełomie XIX i XX w., z różnych tkanin. Dobierano je w zależności od zamożności właściciela sukmany, np. lniany samodział, barwiony na kolor niebieski lub zielony nosiły osoby uboższe, a sukno, zwykle czarne, zamożniejsi gospodarze. Lniane sukmany nie miały podszewki, sukienne podszywano białą flanelą. Wszystkie posiadały niewielki, dwuczęściowy, wykładany kołnierzyk z klapkami i proste rękawy z imitacją mankietów. Zapinano je na sześć ozdobnych guzików dwurzędowo - jeden ich rząd służył do zapinania, drugi pełnił funkcję wyłącznie dekoracyjną. Ich krawędzie często obszyte były ozdobną taśmą w kolorze sukmany. W 2 poł. XIX w. sukmany zwykle miały kolor modrakowy lub ciemnozielony, pod koniec XIX w. były najczęściej granatowe, a od pocz. XX w. – czarne.
Pocztówka barwna „Weselny strój lubuski (międzyrzecko-babimojski), koniec XIX w”., graf. Maria Orłowska-Gabryś, Wyd. Biuro Wydawniczo-Propagandowe, przed 1978, pocztówka ze zbiorów prywatnych
Spodnie noszone do ubioru dąbrowickiego były ciemne, najczęściej granatowe. Szyto je głównie z cajgu, ponadto z płócien lnianych, tkanin bawełnianych oraz sukna. Wszystkie miały krój miejski, często podtrzymywały je gumowe szelki. Do początków XX w. noszono spodnie wpuszczane w buty z cholewami, potem zaś wypuszczane na buty. Jednak w strojach uroczystych i obrzędowych spodnie wpuszczano w buty jeszcze w połowie XX w. Najpowszechniej używanym w dni świąteczne obuwiem były czarne, skórzane buty z wysoką cholewą, która miała harmonijkę w okolicach kostki. Przed włożeniem buta, stopę owijano lnianą lub wełnianą onucą.
Powszechną ozdobą męskiego ubioru odświętnego były zegarki kieszonkowe, których dewizki, wyraźnie widoczne na ciemnych kamizelkach, świadczyły o zamożności.
Weselnicy, Dąbrówka Wielkopolska, ok. 1910. W tylnym rzędzie widoczni drużbowie. Z kolekcji prywatnej.
Charakterystycznym elementem ubioru drużby, powszechnym do I wojny światowej ale spotykanym też i później, był czarny cylinder z bukietem ze sztucznych kwiatów umocowanym z przodu i tak dużym, że całkowicie przesłaniał cylinder. Poza tym drużbę wyróżniał ręcznik, czyli długi, wąski pas białego płótna, zazwyczaj zdobiony kolorowymi wstążkami i zielonymi gałązkami (najczęściej mirtu), biegnący z lewego ramienia ukośnie przez piersi i plecy, do prawego biodra, następnie opasujący drużbę w talii, wiązany na lewym biodrze w ozdobny węzeł i spływający swobodnie w dół mniej więcej do kolan.